PASY WIELOROWKOWE

Pas wielorowkowy (wieloklinowy / żebrowy) – nowoczesne połączenie zalet pasów płaskich i klinowych

Pas wielorowkowy (często nazywany też wieloklinowym lub żebrowym) to nowoczesne rozwiązanie, które łączy w sobie zalety pasów płaskich i klinowych.

Jego konstrukcja jest charakterystyczna – jest to pas płaski, który na wewnętrznej stronie posiada wzdłużne żeberka (rowki) o przekroju trójkątnym. Dzięki takiej budowie pas ten jest niezwykle elastyczny – może pracować na kołach o bardzo małych średnicach (nawet poniżej 20–30 mm).

Ponadto jego niski profil pozwala na budowę kompaktowych napędów – zajmuje znacznie mniej miejsca niż klasyczne pasy klinowe, a jednocześnie przenosi dużą moc dzięki wielokrotnemu styku żeberek z rowkami koła.

Najważniejsze zalety pasa wielorowkowego:

• bardzo mała średnica minimalna kół pasowych
• niski profil i kompaktowa budowa napędu
• duża nośność mocy (kilka rowków = kilka pasów klinowych w jednym)
• lepsza elastyczność i mniejsze wibracje
• możliwość pracy na kołach o różnych średnicach bez utraty wydajności

Pas wielorowkowy (oznaczany najczęściej jako PJ, PK, PL, PH – w zależności od wysokości żeberka) jest standardem w nowoczesnych maszynach: alternatorach samochodowych, sprężarkach klimatyzacji, pompach wspomagania, drukarkach, skanerach, maszynach AGD, wentylatorach przemysłowych i kompaktowych napędach przemysłowych.

Pas wieloklinowy – napęd wielu wałów przy dużych przełożeniach

Jego głównym zadaniem jest przekazywanie napędu w układach o dużych przełożeniach i wysokich prędkościach. W odróżnieniu od zwykłego paska klinowego, pas wieloklinowy odpowiada często za napędzanie kilku wałów jednocześnie – jeden pas może obsługiwać alternator, pompę wspomagania, sprężarkę klimatyzacji i pompę wody w samochodzie.

Dzięki swojej elastyczności może on być przeginany w obie strony, co pozwala na zastosowanie rolek napinających dociskających go od strony grzbietu (płaskiej). Taka konstrukcja umożliwia kompaktowe układy z wieloma kołami o małych średnicach i zmiennymi kierunkami obrotów.

Najważniejsze zalety pasa wieloklinowego:

• bardzo wysoka nośność mocy przy małym przekroju
• możliwość napędzania wielu wałów jednym pasem
• duża elastyczność i praca na małych kołach pasowych
• lepsza stabilność i mniejsze wibracje niż klasyczne pasy klinowe
• wyższa trwałość przy wysokich prędkościach obrotowych

Pas wieloklinowy (oznaczany jako PK, PJ, PL, PH) jest standardem w nowoczesnych samochodach, maszynach AGD (pralki, suszarki, lodówki), wentylatorach przemysłowych, sprężarkach i kompaktowych napędach przemysłowych – wszędzie tam, gdzie potrzebny jest mocny, elastyczny i wielowalkowy napęd w ograniczonej przestrzeni.

Zużycie paska wielorowkowego – objawy w maszynach przemysłowych

Zużycie paska wielorowkowego w maszynach przemysłowych objawia się inaczej niż paska klinowego. Do najczęstszych objawów zużycia zalicza się:

• poprzeczne pęknięcia – widoczne na grzbietach żeberek (górnej, płaskiej stronie pasa). To znak starzenia się gumy i zmęczenia materiału
• ubytki materiału / wykruszenia – fragmenty żeberek odpadają, rowki stają się nierówne, pas traci kształt i przyczepność
• rowki wypełnione brudem lub resztkami gumy – pas traci przyczepność, zaczyna ślizgać się po kole, co prowadzi do przegrzewania i dalszego niszczenia
• hałas (piszczenie) – świadczy o poślizgu (pas jest luźny albo bieżnia koła jest zużyta) lub o starości gumy (stwardnienie i zeszklenie powierzchni)
• oddzielanie się żeberek od reszty pasa – w skrajnych przypadkach całe żeberko odrywa się – to bardzo poważny objaw, pasek jest już do natychmiastowej wymiany

W przypadku zauważenia któregokolwiek z tych objawów (zwłaszcza pęknięć, wykruszeń lub pisku) maszynę należy zatrzymać i wymienić pasek. Kontynuacja pracy grozi zerwaniem, przegrzaniem kół pasowych, uszkodzeniem łożysk i silnika oraz długim przestojem produkcyjnym.

Regularna kontrola wizualna (co 3–6 miesięcy w maszynach krytycznych) i wymiana prewencyjna co 1–2 lata (lub wcześniej w trudnych warunkach) to najtańszy sposób na uniknięcie kosztownych awarii napędu wielorowkowego.